Hashimoto'da Beslenme: Glütensiz Diyet ve Selenyum Gerekli mi?

Hashimoto tiroiditi tanısı alan kişilerin en sık sorduğu sorulardan biri "Ne yemeliyim, neyi bırakmalıyım?" olur. İnternette glütensiz beslenmeden selenyum takviyesine, süt ürünlerini kesmekten özel "Hashimoto diyetlerine" kadar pek çok öneri dolaşır. Bu yazıda bu önerilerden hangilerinin bilimsel olarak desteklendiğini, hangilerinin gereksiz bir kısıtlamaya dönüşebileceğini ele alıyoruz.

Önce Temel Bilgi: Diyet Hashimoto'yu Ortadan Kaldırmaz

Hashimoto, bağışıklık sisteminin tiroid bezini hedef aldığı otoimmün bir hastalıktır. Bugün için herhangi bir beslenme modelinin bu süreci durdurduğu ya da hastalığı ortadan kaldırdığı gösterilmemiştir. Tiroid yetersizliği gelişmişse eksik hormonun yerine konması tedavinin temelidir. Beslenme ise genel sağlığı, enerji düzeyini ve ilacın düzenli emilimini destekleyen önemli bir tamamlayıcıdır. Hastalığın genel tablosunu Hashimoto tiroiditi yazımızda anlattık.

Glütensiz Diyet Herkese Gerekli mi?

Hashimoto ve çölyak hastalığı, ikisi de otoimmün kökenli olduğu için aynı kişide daha sık birlikte görülür. Çölyak hastalığı olan biri için glütensiz diyet zorunludur. Ancak çölyağı olmayan Hashimoto hastalarında glütensiz beslenmenin antikorları düşürdüğünü ya da şikâyetleri düzelttiğini gösteren veriler küçük çalışmalara dayanır ve sınırlıdır. Gereksiz yere uygulanan glütensiz diyet ise lif ve bazı B vitaminlerinin alımını azaltabilir, maliyeti ve sosyal yükü artırabilir.

Glüteni Bırakmadan Önce Test Yaptırın

Şişkinlik, ishal, açıklanamayan kilo kaybı, demir eksikliği ya da tiroid ilacı ihtiyacının beklenmedik şekilde artması gibi durumlar çölyak açısından değerlendirmeyi gerektirebilir. Burada önemli bir nokta vardır: Çölyak testleri, glüten tüketilmeye devam edilirken anlamlıdır. Glüteni test öncesinde bırakmak, sonucun yanıltıcı biçimde normal çıkmasına yol açabilir. Bu nedenle diyete başlamadan önce hekiminizle değerlendirme yapmanız önerilir.

Selenyum: Besinle mi, Takviyeyle mi?

Selenyum, tiroid bezinin işleyişinde rol oynayan bir mineraldir. Bazı çalışmalarda selenyum takviyesinin tiroid antikor düzeylerini düşürdüğü görülmüş, ancak bunun tiroid işlevine, şikâyetlere ya da hastalığın seyrine anlamlı bir yarar sağladığı netlik kazanmamıştır. Selenyumun fazlası da zararlıdır; saç ve tırnak sorunları ile mide-bağırsak şikâyetleri gibi yan etkilere yol açabilir. Balık, yumurta, et, tam tahıllar ve kuruyemişler iyi selenyum kaynaklarıdır. Brezilya cevizi çok yüksek miktarda selenyum içerdiği için az miktarlarda tüketilmelidir. Takviye düşünülüyorsa bu konu hekimle konuşulmalıdır.

İyot: Fazlası da Sorun Olabilir

İyot, tiroid hormonunun yapı taşıdır; ancak Hashimoto'da yüksek miktarda iyot alımı, özellikle deniz yosunu içeren takviyeler ve yoğun iyot içeren ürünler, tiroid işlevini olumsuz etkileyebilir. İyotlu sofra tuzunun normal miktarda kullanılması ise genellikle sorun oluşturmaz. İyot dengesini guatr ve tiroid beslenmesi yazımızda ayrıntılı anlattık.

Lahana, Brokoli ve Soya Yasak mı?

Lahana, brokoli ve karnabahar gibi sebzelerin tiroide zarar verdiği sıkça dile getirilir. Normal porsiyonlarda ve özellikle pişirilerek tüketildiğinde, yeterli iyot alan kişilerde bu sebzelerin tiroide zarar verdiğine dair bir kanıt yoktur; dengeli beslenmenin değerli bir parçasıdırlar. Soya ise tiroid ilacının emilimini azaltabildiği için ilaçla aynı saatte tüketilmemelidir.

İlaç ve Besin Zamanlaması

Tiroid hormonu ilacı aç karnına ve su ile alındığında daha düzenli emilir. Kahve, süt ürünleri, kalsiyum ve demir takviyeleri ile soya ilacın emilimini azaltabildiği için ilaçla aralarında süre bırakılması önerilir. Kullanımın ayrıntılarını tiroid ilacı nasıl kullanılır yazımızda bulabilirsiniz. Hashimoto'da B12 vitamini ve demir eksikliği de daha sık görülebilir; tedaviye rağmen yorgunluk sürüyorsa bu eksiklikler araştırılabilir. B12 eksikliğini B12 vitamini eksikliği yazımızda ele aldık.

Hashimoto'da önerilen beslenme, kısıtlayıcı özel diyetlerden çok sebze, meyve, tam tahıl, baklagil ve yeterli protein içeren dengeli bir düzendir. Kiloyla ilişkisini tiroid ve kilo yazımızda, doğumdan sonra ortaya çıkabilen tiroid iltihabını ise doğum sonrası tiroidit yazımızda ele aldık. Tiroid hastalıklarına yaklaşımımız için tiroid hastalıkları sayfamızı inceleyebilirsiniz. Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır; tedavi kararı yalnızca hekim değerlendirmesiyle verilmelidir.

Sık Sorulan Sorular